ZT News 4 - шаблон joomla Форекс

 bubbles2

οι παρελάσεις βρωμάνε φασισμό


 

 

 

 
Monday, 11 January 2016 00:00

Συνεργατικά καφενεία. Μόδα ή βήμα προς κάτι διαφορετικό; || του Κινηματό-γραφιστή

Written by 

Αρκετός καιρός έχει περάσει από τη στιγμή που τα πρώτα συνεργατικά εγχειρήματα, κυρίως στον επισιτιστικό τομέα, άρχισαν να αχνοφαίνονται στην πρωτεύουσα και δειλά δειλά στην επαρχία, δίνοντας το στίγμα μιας διαφορετικής εργασιακής σχέσης και πρόταση για εναλλακτική διασκέδαση.

Τα πρώτα εγχειρήματα ξεκίνησαν και συνεχίζουν να «πηγαίνουν καλά», συντηρώντας αξιοπρεπώς τα μελή-συνεταιριστές του εγχειρήματος, και εξυπηρετώντας βέβαια τους καταναλωτές-πελάτες οι οποίοι σε αρκετές περιπτώσεις γίνονται συμμέτοχοι και απαιτητικοί στις επιλογές τους, μιας και τα συνεργατικά καφενεία προσφέρουν στην Ελλάδα της κρίσης και της ανεργίας ένα διαφορετικό είδος διασκέδασης με προσιτές τιμές. Με αυτά και με αυτά, η ιδέα αναπτύχθηκε, και σήμερα στις περισσότερες πόλεις της μικρής μας χώρας υπάρχει και ένα συνεταιριστικό-συνεργατικό εγχείρημα, από παντοπωλεία και καφενεία μέχρι εργοστάσια και εταιρείες λογισμικού και ρούχων.

Αυτή είναι μια πρόχειρη περιγραφή των πραγμάτων σήμερα. Το νόημα αυτού του άρθρου όμως, είναι εντελώς διαφορετικό. Θέλω να κοινοποιήσω του προβληματισμούς μου, οι οποίοι προκύπτουν μέσα από την ενασχόληση μου με το αλληλέγγυο εμπόριο. Να επιχειρήσω ένα μικρό σχόλιο για τα εγχειρήματα αυτά, κυρίως για τα καφενεία-εστιατόρια, τα οποία αποτελούν μια αισιόδοξη προοπτική για το μέλλον, μόνο και αν, τα κρατήσουμε μέσα στο πλαίσιο των αρχών της συνεργατικής οικονομίας.

Τι είναι ένα συνεργατικό καφενείο ή συνεργατικό εγχείρημα;

Αν θέλουμε να δώσουμε ένα σαφή ορισμό, θα μπορούσαμε να πούμε ότι, είναι εργασιακά εγχειρήματα τα οποία έχουν σαν βασική επιδίωξη την εξάλειψη ιεραρχιών και ανισοτήτων. Λειτουργούν χωρίς μετόχους - ιδιοκτήτες, γενικά χωρίς αφεντικά, με ισότιμες σχέσεις μεταξύ των συνεταιριστών τόσο στην οργάνωση της εργασίας όσο και στη λήψη των αποφάσεων.
Το ίδιο ισότιμα γίνεται και η ανταμοιβή της εργασίας, με βάση την αρχή «ίση αμοιβή για ισόχρονη εργασία», ανεξάρτητα από εκείνες τις παραμέτρους που καθορίζουν τις αποδοχές στον καπιταλιστικό εργασιακό στίβο, όπως για παράδειγμα η ηλικία, το φύλο, το μορφωτικό επίπεδο ή οι αρμοδιότητες. Αποτελούνται από εργαζόμενους και όχι «συνεταιρισμένους ιδιοκτήτες». [1] Όλες και όλοι που εργάζονται στα συνεργατικά εγχειρήματα είναι ισότιμα μέλη, και δεν προσλαμβάνουν άλλους με όρους εξαρτημένης μισθωτής εργασίας. Αυτό, ουσιαστικά αποσκοπεί στον αξιοπρεπή βιοπορισμό των μελών, μέσω της παροχής χρήσιμου και ποιοτικού έργου για το κοινωνικό σύνολο, και όχι κάποια «απόδοση κεφαλαίου».

Έτσι, τα εγχειρήματα αυτά δεν αποσκοπούν στο επιχειρηματικό κέρδος. Σε περίπτωση που υπάρχουν οικονομικά πλεονάσματα, ο σκοπός είναι να κοινωνικοποιούνται με διάφορους τρόπους (π.χ. ένταξη νέων μελών, μείωση τιμών πώλησης, στήριξη αντίστοιχων εγχειρημάτων ή αυτοοργανωμένων κοινωνικών δομών και κινημάτων). [2]

Το ερώτημα που μπορεί να προκύψει μέσα από τον παραπάνω «ορισμό» είναι: «Ωραία! Και ποια η διαφορά ενός καφενείου με μετόχους που παίρνουν τον ίδιο μισθό χωρίς να προσλαμβάνουν άλλους εργαζόμενους;».

Εδώ έρχεται λοιπόν, να προστεθεί μια σημαντική και καθοριστική διαφορά, η οποία δεν πρέπει να περνάει καθόλου απαρατήρητη. Τα συνεργατικά εγχειρήματα συνήθως δημιουργούνται, απαρτίζονται, ή δημιουργούν μέσα σε αυτά συλλογικότητες ανθρώπων που οραματίζονται έναν διαφορετικό κόσμο, βασισμένο στην ισότητα και την αλληλεγγύη. Έναν κόσμο που να χωράει όλους και όλες, ανεξαρτήτως εθνικότητας, φύλου, σεξουαλικού προσανατολισμού, χρώματος και κουλτούρας. Προσπαθούν να αναπτύξουν μια ρητορική γύρω από τα εργασιακά δικαιώματα του κλάδου που δραστηριοποιούνται, και τέλος να έχουν δράση στην κοινωνία και την γειτονιά, πράγμα που μπορεί να γίνεται βάρος της κερδοφορίας που θα μπορούσαν να είχαν.

Τέλος, είναι συλλογικές προσπάθειες που επιδιώκουν να έχουν υψηλό βαθμό αυτονομίας από κρατικές, κομματικές, επιχειρηματικές ή άλλες θεσμικές εξαρτήσεις. Προφανώς, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν δραστηριοποιούνται μέσα σε ένα συγκεκριμένο κοινωνικό, πολιτικό και οικονομικό περιβάλλον.

Είναι μόδα τελικά; Και αν ναι τι πρέπει να γίνει.

Μετά την ανάλυση του ορισμού και την διαφοροποίηση των συνεργατικών εγχειρημάτων από τα κοινά καφενεία, προκύπτουν οι παρακάτω προβληματισμοί.

• Ποια η διάδρασή τους με τους «πελάτες»;

Σήμερα λοιπόν τα καφενεία τα οποία αυτοαποκαλούνται συνεργατικά είναι αρκετά στην χώρα, και όλα τους είναι γεμάτα κόσμο σχεδόν κάθε βράδυ, προσφέροντας εναλλακτική διασκέδαση. Ωστόσο η συμμετοχή -αλλά και η γνώση- των πελατών για το εγχείρημα που επιλέγουν να διασκεδάσουν είναι μηδαμινή. Έτσι, φτάνουμε στο σημείο, να έχουμε εγχειρήματα τα οποία να σέβονται τις αρχές του «συνεταιρισμού» γενικά, αλλά να ξεχνούν την πολιτική τους υπόσταση και θέση μέσα στο χώρο της εργασίας. Κατανοώ το επιχείρημα, ότι τα ωράρια είναι εξαντλητικά και οι ρυθμοί πολύ γρήγοροι για να μπορέσεις να δημιουργήσεις συνειδήσεις. [3] Αλλά η δημιουργία ενός συνεργατικού εγχειρήματος αυτομάτως εξαλείφει και το στενό ωράριο, το επιχειρηματικό κέρδος, και βάζει τον άνθρωπο πάνω από το χρήμα. Ειδάλλως δεν μπορεί να λέγεται συνεργατικό.
Ένα συνεργατικό καφενείο θα μπορούσε μέσα από τη συνέλευση του, να αποφασίζει δράσεις ενημέρωσης των πελατών του, γύρω από την συνεργατική οικονομία. Να ενημερώνει τον πελάτη για τη έννοια του «συνεργατισμού» ώστε να του κάνει εμφανή την διαφορά ενός καφενείου των συνεταίρων και ενός καφενείου των εταίρων. Αρκετά καφενεία έχουν πάγκο με ενημερωτικό υλικό στο χώρο τους, κοινοποιώντας την προσπάθεια που κάνουν, διοργανώνουν εκδηλώσεις και δίνουν πάντα το στίγμα όχι ενός καφενειακού χώρου και μόνο, αλλά ενός χώρου με κοινωνικό και πολιτιστικό πρόσημο.

Επίσης, η θέση πάνω στα εργατικά δικαιώματα του κλάδου του επισιτισμού είναι απαραίτητη. Συμφωνώ ότι ένα συνεργατικό εγχείρημα είναι απαλλαγμένο από αντεργατικές λογικές, ωστόσο σήμερα υπάρχουν εργαζόμενοι στον επισιτιστικό κλάδο οι όποιοι βρίσκονται σε συνθήκες γαλέρας (ανασφάλιστοι, απλήρωτες εργατοώρες κλπ). Οφείλουν, θεωρώ, τα μελή της συνέλευσης των εγχειρημάτων να δώσουν μια διαφορετική προοπτική σε αυτούς τους εργαζόμενους, ή να σταθούν στο πλάι τους στην διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους.

• Ποια η διάδραση/δικτύωση μεταξύ των συνεργατικών καφενείων;

Επίσης, αυτό που σήμερα παρατηρείται, είναι ότι, αν σε μια γειτονιά υπάρχουν παραπάνω από ένα συνεργατικά εγχειρήματα δεν υπάρχει επικοινωνία μεταξύ τους, πράγμα καταστροφικό, μιας και η σχέση τους δεν πρέπει να ανταγωνιστική, αλλά ξεκάθαρα, σχέση αλληλεγγύης και αλληλεπίδρασης. Το παραπάνω, δημιουργεί την ανάγκη μιας δικτύωσης των εγχειρημάτων.
Η δικτύωση και αλληλοϋποστήριξη μεταξύ των εγχειρημάτων είναι αρκετά σημαντική για την διάδοση και εγκαθίδρυση της ιδέας στην κοινωνία. Επίσης η αλληλεπίδραση μεταξύ των εγχειρημάτων μπορεί να δημιουργήσει ισχυρότερες δυναμικές, που θα αμφισβητούν έμπρακτα την κυρίαρχη οργάνωση της εργασίας και γενικότερα την καπιταλιστική οικονομία. Και τέλος, μια δικτύωση μεταξύ όλων των εγχειρημάτων της χώρας δίνει τη δυνατότητα η μια συλλογικότητα να χρησιμοποιεί τα προϊόντα της άλλης, και να σχηματιστεί εν τέλει μια αλληλέγγυα εσωτερική αγορά και σύνδεση, χωρίς την μεσολάβηση εμπόρων, εταιρειών κλπ. Το ζητούμενο λοιπόν είναι, η διαρκής προσπάθεια επέκτασής τους, το άνοιγμα και η διάχυση σε ολοένα και μεγαλύτερα κοινωνικά στρώματα. Μόνο μέσω της διεύρυνσης και της συμμετοχής μπορεί να επιτευχθεί ένα βιώσιμο μοντέλο αλληλοϋποστηριζόμενων συλλογικών εγχειρημάτων, ενώ η δέσμευση για δημιουργία κοινωνικής αξίας, λήψη αποφάσεων με δημοκρατικό τρόπο και αξιοποίηση του πλεονάσματος για κοινωνικούς σκοπούς είναι προσδιοριστικοί παράγοντες της ύπαρξης και της εξάπλωσης των συνεργατικών δικτύων. [4]

Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι η απόρριψη εγχειρημάτων με βάση κριτήρια «πολιτικής καθαρότητας» είναι επιθυμητή και μπορεί να οδηγήσει στα επιθυμητά αποτελέσματα.

Αντί επιλόγου

Κλείνοντας, τα αλληλέγγυα εγχειρήματα φαίνεται να είναι το μέλλον και η απάντηση απέναντι στην καταστροφή της κοινωνίας και την ανεργία. Φαίνεται ότι η ιδέα του συνεταιρισμού και τις συλλογικότητας επανέρχεται, και αυτό μας δίνει ακόμα ελπίδες.
Ωστόσο, τα εγχειρήματα και οι προσπάθειες οι οποίες ξεκινούν χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τις ιδέες τους συνεταιρισμού, λειτουργώντας προσωπομετρικά και με στόχο καθαρά το κέρδος και την επιβίωση, είναι καταδικασμένες να αποτύχουν. Και καθώς θα αποτυγχάνουν, ένα λιθαράκι του συνεργατικού κινήματος θα πέφτει και θα συμπαρασύρει και τα υπόλοιπα.

Το μέλλον βρίσκεται στην συλλογικότητα, στην συνεργατική και αλληλέγγυα οικονομία, στις κολεκτίβες εργασίες, στο αλληλέγγυο εμπόριο.

 

[1] Δικτύωση Συνεργατικών Εγχειρημάτων Αθήνας, Ποιοι/ες είμαστε - Αρχές ενότητας
[2] Δικτύωση Συνεργατικών Εγχειρημάτων Αθήνας, Ποιοι/ες είμαστε - Αρχές ενότητας
[3] Δικτύωση Συνεργατικών Εγχειρημάτων Αθήνας, Οι στόχοι μας
[4] Κουκούμα Αγγελική- Αιμιλία, Συνεργατικά και αλληλέγγυα εγχειρήματα στην περίοδο της κρίσης - Μελέτη περίπτωσης: Συνεταιριστικό Καφενείο «Το Περιβολάκι»

 

Read 517 times Last modified on Monday, 18 January 2016 12:17