ZT News 4 - шаблон joomla Форекс
Saturday, 21 November 2015 00:00

Η τέχνη του να έχεις πάντα δίκιο.. || του Ορέστη Δαύλια

Written by 
Rate this item
(0 votes)

....ή τουλάχιστον να μην έχεις ποτέ άδικο

Πριν καιρό διάβασα το βιβλίο “Η τέχνη του να έχεις πάντα δίκιο” του Σοπενχάουερ. Ένα βιβλίο το οποίο χοντρικά περιγράφει μεθόδους και τεχνικές για το πως να κερδίσεις μία λογομαχία ή μία αντιπαράθεση. Χαρακτηριστικά παραδείγματα τέτοιων είναι- σύμφωνα με το βιβλίο- η αποδόμηση των επιχειρημάτων του συλλογισμού του αντίπαλου, η επίθεση στην ηθική του καθώς και η επίκληση στο συναίσθημα των ακροατών. Θυμάμαι, λοιπόν, ότι μου είχε κάνει μεγάλη εντύπωση το πόσο συχνά συναντάμε τις εν λόγω τεχνικές και μεθόδους στην επιχειρηματολογία που ακούμε στην κεντρική, και όχι μόνο, πολιτική σκηνή και στη ρητορική που αναπαραγεται από τα ΜΜΕ. Ακόμα μεγαλύτερη εντύπωση μου είχε κάνει, όμως, το πόσο συχνά τις συναντάμε στην καθημερινότητα μας. Όταν διαφωνούμε με έναν γνωστό μας, όταν μαλώνουμε με τους γονείς μας ή με έναν γείτονά μας και γενικότερα σε ολόκληρο το φάσμα της καθημερινής μας αλληλεπίδρασής μας με τον κόσμο. Μάλιστα, συνειδητοποίησα ότι πολλές φορές εγώ ο ίδιος χρησιμοποιούσα (και χρησιμοποιώ) τέτοια τεχνάσματα στην προσπάθεια να πείσω ότι έχω δίκιο, γεγονός που με είχε προβληματίσει έντονα.

Κοντά ένα χρόνο μετά έρχομαι να κάνω μία ακόμα διαπίστωση: οι περιπτώσεις που προανέφερα έχουν αυξηθεί δραματικά, ειδικά αν παρατηρήσει κανείς τις αντιπαραθέσεις που λαμβάνουν χώρα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Τα σοβαρά επιχειρήματα σε μία λογομαχία ολοένα και αντικαθίστανται από σχόλια που στόχο έχουν να δικαιολογήσουν καταστάσεις και γεγονότα, πολλές φορές αλλοιώνοντας την πραγματικότητα ή, στην καλύτερη περίπτωση, υπερπροβάλοντας κάποιες πτυχές της και αγνοώντας άλλες. Τα κείμενα και οι αναλύσεις έχουν δώσει τη θέση τους σε “έξυπνες” ατάκες και bullets τα οποία, λόγω της έντονης πολεμικής που περιλαμβάνουν, απαντώνται με αντίστοιχες ατάκες και bullets κ.ο.κ..

Τα ζητήματα με όλα τα παραπάνω είναι κατά τη γνώμη μου δύο: α. γιατί κάτι τέτοιο είναι κακό και β.γιατί συμβαίνει.

Το πρώτο ζήτημα είναι σχετικά απλό.

Η έλλειψη πολιτικών επιχειρημάτων οδηγεί αυτόματα σε χαμηλότερο επίπεδο συζήτησης. Αυτό με τη σειρά του μειώνει τις πιθανότητες να οδηγήσει κάπου αυτή η συζήτηση, καθώς πλέον δεν έχει τόσο σημασία να κρίνει κανείς τα επιχειρήματα και να τα πάει ένα βήμα παραπέρα, αλλά μπαίνει υποσυνείδητα σε μία διαδικασία επιλογής πλευρας υποστηρίζοντας, τελικά, όποιον την λέει καλύτερα στον άλλον. Θέσεις, που υπό άλλες συνθήκες θα υποστήριζε, μοιάζουν μη ρεαλιστικές και επιχειρήματα που μπορεί να έχουν βάση χάνονται μέσα στην ανάγκη να δικαιολογηθεί απέναντι στον αντίπαλο. Με άλλα λόγια η πολιτική πάει περίπατο και τη θέση της παίρνει το κουτσομπολιό και η μικροπολιτική. Όλα αυτά οδηγούν σε μία κατάσταση στασιμότητας, επειδή κανείς πλέον δεν ενδιαφέρεται για το αποτέλεσμα της συζήτησης μιας και εξ' αρχής έχει δίκιο.

Το δεύτερο ζήτημα είναι λίγο πιο σύνθετο.

Αυτό γιατί από τη μία πλευρά έχει να κάνει με το χαρακτήρα των social media και την λογική της γρήγορης απάντησης και από την άλλη με την γενικότερη συγκυρία και τη συνολική μετατόπιση της πολιτικής σκηνής, αν και αυτά τα δύο μάλλον συνδέονται. Όταν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πρωτομπήκαν στη ζωή μας είχε ανοίξει μία μεγάλη κουβέντα για το χαρακτήρα τους καθώς και για το κατά πόσο αυτός μπορεί να καθοριστεί από τους ίδιους τους χρήστες. Θεωρώντας ότι ο χαρακτήρας τους όντως καθορίζεται από τους χρήστες (μιας και εκτός από εταιρίες συνιστούν και μέσα επικοινωνίας) θα τολμήσω να πω πως είναι οι ίδιοι οι χρήστες που επιβάλουν , ή τουλάχιστον δέχονται, τη λογική της εύκολης και γρήγορης απάντησης. Άρα είναι οι ίδιοι οι χρήστες αυτοί που έχουν μετατοπιστεί και επιλέγουν αυτού του τύπου την επικοινωνία από την ανταλλαγή ουσιαστικών επιχειρημάτων και τον διάλογο.

Αυτό συμβαίνει, δυστυχώς, και λόγω της ρευστοποίησης της πολιτικής, ή αλλιώς την έλλειψη ιδεολογικού πρόσημου στους πολιτικούς σχηματισμούς, τουλάχιστον των πιο μαζικών. Η έννοια του ενεργού μέλους με κριτική ικανότητα, που τουλάχιστον μέχρι τώρα βλέπαμε στην αριστερά, έχει αντικατασταθεί από το μέλος-οπαδό που στοιχίζεται πίσω από την κεντρική γραμμή και την αναπαράγει με κάθε ευκαιρία, τσουβαλιάζοντας όσους διαφωνούν μαζί του(;) και θεωρώντας τους εχθρούς του. Μάλιστα όταν δεν μπορεί να βρει επιχειρήματα για να υποστηρίξει την άποψη του περιορίζεται στο να αποδείξει ότι τουλάχιστον δεν έχει άδικο στη λογική του “το μη χείρον βέλτιστον”.

Επειδή εύκολες απαντήσεις γενικά δεν υπάρχουν, ή τουλάχιστον δεν πρέπει να τις χρησιμοποιούμε, και επειδή η έννοια της δημοκρατίας ολοένα και παραμερίζεται οφείλουμε επιτέλους να μάθουμε να συζητάμε. Και για να μάθουμε να συζητάμε πρώτα απ' όλα πρέπει να μάθουμε να ακούμε. Οι αξίες, που πολλές φορές επικαλούμαστε, είναι κενές περιεχομένου αν δεν αποτελούν και κομμάτι του τρόπου μετάδοσης τους. Άλλωστε οι αξίες είναι αυτές που καθορίζουν και ζυμώνουν τους ανθρώπους στους οποίους απευθυνόμαστε αλλά και εμάς τους ίδιους σε τελική ανάλυση.

Ας μην περιοριζόμαστε, λοιπόν, στο να αποδεικνύουμε στους εαυτούς μας ότι δεν έχουμε άδικο γιατί θα το βρούμε μπροστά μας στο μέλλον.

Read 682 times Last modified on Saturday, 21 November 2015 21:42