ZT News 4 - шаблон joomla Форекс
Monday, 04 December 2017 00:00

ΟΙ ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΩΝ ΠΑΝΩ ΣΤΟΝ ΝΕΟ ΣΩΦΡΟΝΙΣΤΙΚΟ ΚΩΔΙΚΑ

Written by 
Rate this item
(0 votes)


Η Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων στηρίζει τα δίκαια αιτήματα των κρατουμένων που βρίσκονται σε κινητοποίηση από τα τέλη Οκτωβρίου.


Ως Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων συμμετείχαμε στη διαβούλευση για τον νέο Σωφρονιστικό Κώδικα και -στο πλαίσιο του σύντομου χρονικού διαστήματος που μας δόθηκε, δηλαδή σε μόλις δύο εβδομάδες- διατυπώσαμε τις προτάσεις μας.

Οι θέσεις μας με βασικό άξονα τα ζητήματα που θέτουν οι ίδιοι οι κρατούμενοι είναι οι εξής:
Ένα από τα ζητήματα, είναι η έμμεση επαναλειτουργία των φυλακών τύπου Γ΄. Όλοι λίγο-πολύ γνωρίζουμε την ιστορία τους: νομοθετήθηκαν επί υπουργίας Δένδια το 2009, εξειδικεύτηκαν το 2014 από τον Χ. Αθανασίου και τέθηκαν σε λειτουργία από τις τελευταίες μέρες του 2014 μέχρι και τον Απρίλιο του 2015, οπότε και καταργήθηκαν τύποις με τον νόμο Παρασκευόπουλου και μετά από τους αγώνες των κρατουμένων. Και λέμε τύποις, γιατί όλοι γνωρίζουμε τις περιπτώσεις πολιτικών κρατουμένων που διαμένουν ανεπισήμως υπό ειδικό καθεστώς κράτησης. Αυτές οι ειδικές συνθήκες κράτησης έρχονται να πάρουν τώρα μία νέα μορφή με τον νέο Σωφρονιστικό Κώδικα Κοντονή (ά. 11 παρ. 4 και 6). Εν συντομία, μπορούμε να μείνουμε σε δύο βασικές παρατηρήσεις: α) για τους υπόδικους κρατούμενους που μετάγονται για δικονομικούς λόγους ο εισαγγελέας μπορεί να αποφασίσει την παραμονή τους όχι σε φυλακές αλλά σε αστυνομικά τμήματα για λόγους «που συνδέονται με την ασφάλεια της χώρας ή τη δημόσια τάξη ή την τάξη και την ασφάλεια στα καταστήματα κράτησης» χωρίς επικοινωνία με άλλους κρατούμενους και β) δίνεται η δυνατότητα στον αρμόδιο δικαστικό λειτουργό να καθορίσει τους χώρους διαμονής και τους όρους επίβλεψης μίας σειράς κατηγοριών κρατουμένων, μεταξύ άλλων καταδίκων υπό το τρομοπλαίσιο των άρθρων 187 και 187Α ΠΚ (εγκληματική και τρομοκρατική οργάνωση αντίστοιχα). Ως Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων κρίνουμε ότι τέτοιες διατάξεις δεν έχουν θέση στον νέο Σωφρονιστικό Κώδικα και -θέτοντας το πρόβλημα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο- ζητάμε την άμεση κατάργηση της τρομονόμων από τον Ποινικό Κώδικα, καθώς οδηγούν σε ένα συνεχώς διογκούμενο κατασταλτικό πλέγμα, χωρίς εγγυήσεις και χωρίς δικαιώματα.

Επίσης, η Πρωτοβουλία ζητά την άμεση κατάργηση τόσο της έρευνας με γύμνωση του σώματος όσο και την ενδοσωματική (ά. 21 παρ. 7). Στις μέρες μας υπάρχουν όλα τα τεχνικά μέσα για να διαπιστωθεί εάν ένας κρατούμενος επιχειρεί να εισάγει στις φυλακές παράνομα αντικείμενα ή ουσίες. Αυτή η βίαιη επέμβαση στο σώμα του, δεν δικαιολογείται υπό καμία συνθήκη και υπό οποιουσδήποτε όρους.

Περαιτέρω, σοβαρός προβληματισμός υπάρχει για τις διατάξεις που διέπουν το δικαίωμα του κρατούμενου να κατέλθει σε απεργία πείνας για να διεκδικήσει τα αιτήματά του. Το ά. 31 παρ. 3 εξισώνει τον απεργό πείνας που έχει περιέλθει σε κατάσταση άμεσου κινδύνου ζωής ή σοβαρής και μόνιμης βλάβης της υγείας του, με κρατούμενο που έχει περιέλθει σε κατάσταση απώλειας συνείδησης (ά. 29 παρ. 4) και δίνει έτσι τη δυνατότητα και στον εισαγγελέα, κατ’ εξαίρεση, να διατάξει τη λήψη κατάλληλων μέτρων υπό ένα άκρως αμφισβητούμενο πλαίσιο κριτηρίων (την προσωπικότητα του κρατούμενου, τα κίνητρα και τις επιδιώξεις του). Είναι εμφανές ότι η εν λόγω ρύθμιση αποτελεί συγκεκαλυμμένη πρόβλεψη για το βασανιστήριο της υποχρεωτικής σίτισης, και ως τέτοια δεν έχει θέσει στον Σωφρονιστικό Κώδικα.

Ένα μεγάλο μέρος των προτάσεών μας έχει να κάνει με το κομμάτι της επικοινωνίας του κρατούμενου με το περιβάλλον του. Εν συντομία, οι προτάσεις της Πρωτοβουλίας είναι οι εξής:
1) Ως προς την τηλεφωνική επικοινωνία, να καταργηθεί το ηλεκτρονικό «φακέλωμα» των προσώπων με τα οποία επικοινωνεί ο κρατούμενος, που για πρώτη φορά εισάγεται με τον νέο Κώδικα, καθώς και ο αριθμητικός περιορισμός των συνομιλητών του (ά. 51 παρ. 1). Σύμφωνα με τα πάγια αιτήματά μας, ζητάμε να τοποθετηθούν πιο πολλά τηλέφωνα σε κοινόχρηστους χώρους και τους θαλάμους, καθώς και να επιτραπεί η χρήση κινητών τηλεφώνων για να μπορούν οι κρατούμενοι να έχουν ανά πάσα στιγμή επικοινωνία με το περιβάλλον τους χωρίς περιορισμούς και εντάσεις. Επίσης, να υπάρχει πραγματική μέριμνα και να καλύπτεται ένα ελάχιστο κόστος επικοινωνίας για άπορους κρατούμενους. Ακόμα, να διευρυνθεί η χρήση του skype ώστε ιδίως οι αλλοδαποί κρατούμενοι -που αποτελούν την πλειονότητα στις ελληνικές φυλακές και οι συγγενείς τους αδυνατούν λόγω απόστασης να τους επισκεφτούν- να συνομιλούν ανέξοδα με τις οικογένειές τους.

2) Ως προς τα επισκεπτήρια ζητάμε, μεταξύ άλλων, η ελάχιστη διάρκεια να είναι μία ώρα χωρίς εξαιρέσεις (ά. 50 παρ. 1) και τέσσερις ώρες για το ελεύθερο επισκεπτήριο (αντί για δύο, ά. 50 παρ. 8). Ζητάμε επίσης την κατάργηση των κλειστών επισκεπτηρίων (με τζάμι) και αντ’ αυτών να γίνονται ειδικά και ανοικτά επισκεπτήρια (ά. 50 παρ. 3-6). Ακόμα, πιστεύουμε ότι πρέπει να διαγραφεί η διάταξη περί μη χορήγησης ειδικών και ανοικτών επισκεπτηρίων όταν υπάρχουν «βάσιμες ενδείξεις» για την κακή χρήση του επισκεπτηρίου (ά. 50 παρ. 7), καθώς επεκτείνει τη λογική της πρόγνωσης της επικινδυνότητας και σε αυτό το πεδίο της επικοινωνίας των κρατουμένων με το περιβάλλον τους.

3) Το πιο προβληματικό πλαίσιο στην επικοινωνία των κρατουμένων και αυτό για το οποίο ως Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων δεχόμαστε τις περισσότερες καταγγελίες, είναι αυτό των αδειών. Κατ’ αρχάς ζητάμε τη διόρθωση της διατύπωσης ότι πρέπει να αιτιολογείται η χορήγηση της άδειας (α. 52 παρ. 5): ο κανόνας θα πρέπει να είναι η χορήγηση και να αιτιολογείται η απόρριψη, όπως προβλέπει και ο ισχύων Σωφρονιστικός Κώδικας. Πάγιο αίτημα της Πρωτοβουλίας είναι η χορήγηση της άδειας να βασίζεται μόνο σε τυπικές προϋποθέσεις (ελάχιστο όριο έκτισης ποινής, μη εκκρεμής ποινική διαδικασία για κακούργημα, μη ενεργά πειθαρχικά) και όχι στην υποκειμενική πρόγνωση ότι υπάρχει ο κίνδυνος ο κρατούμενος να διαφύγει ή να τελέσει νέα αδικήματα κατά τη χρήση της άδειας ή να κάνει κακή χρήση αυτής. Το Συμβούλιο δεν μπορεί να προβλέψει πώς θα συμπεριφερθεί στο μέλλον ο κρατούμενος και, πολύ περισσότερο, δεν μπορεί να του περιστέλλει ένα ουσιώδες δικαίωμά του επί τη βάσει αυτής της έωλης πρόβλεψης. Είναι ευνόητο σε αυτό το πλαίσιο ότι ζητάμε να καταργηθεί το βέτο του εισαγγελέα, που εισήχθη στον Σωφρονιστικό Κώδικα το 2009, επί υπουργίας Ν. Δένδια (ά. 53 παρ. 4). Αυτή η ρύθμιση δίνει τη δυνατότητα στον εισαγγελέα να αναστείλει την άδεια του κρατουμένου ακόμα και αν μειοψηφήσει η άποψή τους στο συμβούλιο, και αποτελεί μεγάλο μέρος του προβλήματος για τις μαζικές απορρίψεις αιτημάτων κρατουμένων για άδεια. Επίσης, στρεφόμαστε κατά της ρύθμισης οι άδειες να δίνονται υπό τον όρο του κατ’ οίκον περιορισμού ή της ηλεκτρονικής επιτήρησης (ά. 54 παρ. 3): η άδεια και ο κατ’ οίκον περιορισμός είναι δύο έννοιες διαφορετικές αν όχι αντικρουόμενες, ενώ παράλληλα το «βραχιολάκι» αντί της άδειας επιβεβαιώνει την εισβολή των ιδιωτικών οικονομικών συμφερόντων στο πεδίο της ποινικής καταστολής και τους φόβους ότι το «βραχιολάκι» δεν θα μειώσει τον αριθμό των κρατουμένων αλλά θα θέσει ανθρώπους οι οποίοι διαφορετικά θα ήταν ελεύθεροι υπό τον ιδιαίτερα δυσμενή όρο της ηλεκτρονικής παρακολούθησης. Επιπλέον, ζητάμε την κατάργηση όλων των αντιεπιστημονικών περιορισμών στη χορήγηση εκπαιδευτικών αδειών και τη μη δυνατότητα ανάκλησής τους (ά. 56).

Περαιτέρω, όσον αφορά στην εκπαιδευτική διαδικασία, από όλες τις παρατηρήσεις που έχουμε καταθέσει στη διαβούλευση για τον νέο Κώδικα, θα σταθούμε εδώ σε ένα σημείο: το άρθρο 33 στην παρ. 9 δίνει τη δυνατότητα στο αρμόδιο δικαστικό όργανο να αναστείλει την εκπαίδευση σε περίπτωση μεταγωγής ή επιβολής πειθαρχικής ποινής στον κρατούμενο. Θα έπρεπε να είναι κοινός τόπος ότι η εκπαίδευση δεν μπορεί να λειτουργήσει υπό αίρεση, συνεπώς η σχετική διάταξη πρέπει να αποσυρθεί άμεσα.

Η θέση της Πρωτοβουλίας για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων για τους γονείς κρατούμενους είναι δεδομένη: εδώ και λίγα χρόνια «τρέχει» η καμπάνια μας «Κανένα μωρό σε κελί» προκειμένου να καταργηθεί ο εγκλεισμός των γονέων μικρών παιδιών και να αντικατασταθεί με άλλα μέτρα (όπως π.χ. ο κατ’ οίκον περιορισμός, η εισαγωγή τους σε ανοιχτή δομή με κατάλληλη ψυχοκοινωνική και εκπαιδευτική υποστήριξη, η αναστολή της ποινής τους). Το νέο ά. 13 παρ. 3 ορίζει ότι αν δεν υπάρχει ατομικό κελί για να διαβιώσει ο κρατούμενος γονέας με το παιδί του, ανοίγονται δύο ενδεχόμενα: α) αν η ποινή είναι μικρότερη των 10 ετών δίνεται η δυνατότητα να διαταχθεί η κατ’ οίκον κράτηση και β) αν η ποινή υπερβαίνει τα 10 έτη η φροντίδα του παιδιού ανατίθεται σε κατάλληλο πρόσωπο ή περιβάλλον, αλλιώς το παιδί τοποθετείται σε ίδρυμα. Η ελάχιστη διόρθωση που μπορεί να γίνει σε αυτή τη διάταξη είναι να καταργηθεί το όριο των 10 ετών για την επαπειλούμενη ή επιβληθείσα ποινή του γονέα, ώστε σε κάθε περίπτωση να υπάρχει η δυνατότητα κατ’ οίκον κράτησης του, χωρίς να αποχωριστεί το παιδί του.

Ακόμη, κρίνουμε σκόπιμο να αναφερθούμε σε ορισμένα από τα προβληματικά σημεία του ά. 63 περί μέτρων τάξης προστασίας και ασφάλειας: στο πλαίσιο που χαράσσει επιτρέπει ρητά -για πρώτη φορά- τη χρήση βίας από το προσωπικό φύλαξης και εξωτερικής φρούρησης, ακόμα και στην υποτιθέμενα «ακραία» περίπτωση της παθητικής φυσικής αντίστασης του κρατούμενου σε νόμιμη διαταγή (παρ. 1). Ακόμη, ορίζει τα λεγόμενα «μέτρα προφυλακτικής μόνωσης ή κατευνασμού» (παρ. 6), δηλαδή το πλαίσιο που δικαιολογεί τον σωματικό περιορισμό ή την ακινητοποίηση ή την απομόνωση κυρίως των ψυχικώς πασχόντων κρατουμένων. Είναι ευνόητο ότι ως Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων, είμαστε αντίθετοι προς τις εν λόγω ρυθμίσεις.

Ως προς τις πειθαρχική διαδικασία,  θα περιοριστούμε σε δύο βασικές παρατηρήσεις. Συγκεκριμένα, για τις πειθαρχικές ποινές ζητάμε : α) την ρητή κατάργηση της ποινής της απομόνωσης για όλους τους κρατούμενους (ά. 67 παρ. 1), και ιδιαίτερα για τις πιο ευάλωτες κατηγορίες (υπερήλικες, γυναίκες σε κατάσταση εγκυμοσύνης, λοχείας και ανατροφής ανήλικων παιδιών, ασθενείς και ανήλικους, ά. 67 παρ. 3) και β) την απόσυρση της νέας πρόβλεψης περί αφαίρεσης ευεργετικού υπολογισμού ημερών ποινής που μπορεί να φτάσει μέχρι και τους 6 μήνες (ά. 67 παρ. 1), καθώς δεν νοείται η πειθαρχική ποινή να ανατρέχει στο παρελθόν και να αυξάνει στην πραγματικότητα την ποινή που επιβλήθηκε από το ποινικό δικαστήριο.

Για το τέλος, αφήσαμε το ζήτημα του υπερπληθυσμού στα ελληνικά καταστήματα κράτησης. Το πρόβλημα έχει ήδη αναδειχθεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, με δεκάδες καταδικαστικές αποφάσεις για απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση των κρατουμένων στις ελληνικές φυλακές. Ζητάμε η αναγνώριση του ευεργετικού υπολογισμού για όσους διαμένουν σε χώρο μικρότερο των 4 τ.μ. χώρο να μην απαιτεί το «συνεχές» της κράτησης (ά. 44 παρ. 5), ώστε να μην υπάρχουν μεθοδευμένες μετακινήσεις κρατουμένων στις φυλακές για να μην συμπληρώνεται το απαιτούμενο διάστημα. Επίσης, ως προς την αίτηση για δίκαιη ικανοποίηση κρατούμενου που διέμεινε υπό συνθήκες υπερπληθυσμού (ά. 4Α) ζητάμε την κατάργηση του παραβόλου των 200 ευρώ, που μπορεί να φτάσει στον πενταπλασιασμό σε περίπτωση ήττας του. Συναφώς, πρέπει ο ακριβής αριθμός των κρατουμένων που επιτρέπεται να τοποθετούνται σε κάθε χώρο να είναι σταθερός και εκ των προτέρων αναρτημένος δημόσια στο διαδίκτυο και να μην καθορίζεται με ατομική απόφαση σε βάση δεδομένων, με πρόσβαση μόνο του υπουργείου Δικαιοσύνης και των εισαγγελικών αρχών (ά. 19 παρ. 5). Υπό αυτές τις εγγυήσεις είναι δυνατή η βελτίωση των συνθηκών κράτησης και όχι απλώς η αποφυγή έκδοσης καταδικαστικών αποφάσεων στο μέλλον.

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΩΝ

Read 55 times